Konwerter archiwów

Dzięki konwerter-online.pl można łatwo konwertować różne archiwa plików (np. .RAR, .ZIP, .7Z, .tgz i wiele innych) do innych formatów. Pozwala to uniknąć instalacji dodatkowego oprogramowania, ponieważ po konwersji do znanego formatu .ZIP większość archiwów można otworzyć bezpośrednio.

Obecnie obsługiwane są następujące formaty archiwów:

.rar, .zip, .tar.gz, .tgz, .gz, .tbz, .bz, .bz2, .tzo, .tlz, .txz, .t7z, .jar, .war, .lha, .7z, .alzip, .ace, .arj, .arc, .cab, .lzma, .lzo, .lz, .xz, .rzip, .lrzip, .7zip, .cpio

Przegląd formatów archiwów: od 7z przez rar i tar do ZIP

Formaty archiwów łączą kilka plików i folderów w jeden plik. Jest to nie tylko praktyczne w przypadku wysyłania pocztą elektroniczną, pobierania z Internetu lub archiwizacji, ale większość formatów dodatkowo kompresuje zawartość. Pozwala to zaoszczędzić miejsce na dysku twardym, SSD lub w skrzynce pocztowej. Ale który format jest odpowiedni do danego zastosowania? Jak wygląda aktualna popularność poszczególnych formatów i które z nich zostały wyparte? Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie przeglądu najważniejszych formatów archiwów, ich historii, mocnych i słabych stron.

Porównanie najważniejszych formatów archiwizacji w formie tabelarycznej:

Testy porównawcze: kompresja i szybkość w praktycznym teście w 2026 r.

Do testu porównawczego spakowaliśmy pięć typowych typów plików przy użyciu różnych metod kompresji: plik testowy o rozmiarze dokładnie 1 MB (fragment „Wojny i pokoju”), folder o rozmiarze około 8 MB zawierający różne pliki (tekst, JPG, PDF), aktualny kod źródłowy 7zip, plik dziennika serwera WWW o rozmiarze prawie 100 MB oraz plik ISO Alpine Linux o rozmiarze 347 MB. Kompresja została przeprowadzona przy użyciu aktualnych wersji ZIP, 7z, tar.gz, .tar.xz RAR i Zstd (2026) przy ustawieniach domyślnych na procesorze Ryzen 3950X.

Pierwszy wykres pokazuje rozmiar skompresowanego pliku jako procent rozmiaru oryginału. Im mniejszy słupek, tym lepsza kompresja. W przypadku plików tekstowych i plików dziennika różnice są, zgodnie z oczekiwaniami, największe: 7z i tar.xz osiągają tutaj tylko 4-8% rozmiaru oryginału. Zip i .tar.gz osiągają od 8 do 36%. W przypadku plików już skompresowanych, takich jak obraz ISO lub folder mieszany, wszystkie formaty osiągają ponad 90%; w tym przypadku dodatkowa kompresja nie przynosi już prawie żadnych korzyści.

Drugi wykres pokazuje czas potrzebny do utworzenia archiwum. ZIP, tar.gz i rar kompresują szybko, podczas gdy 7z, a zwłaszcza xz, potrzebują znacznie więcej czasu. Lepsza kompresja wiąże się więc z dodatkowym czasem oczekiwania. Skale są różne dla każdego pliku testowego, więc można je porównywać tylko w danej kategorii.

Wyraźnie widać, że stosunkowo nowy standard ZSTD jest prawdziwym liderem pod względem wydajności. We wszystkich scenariuszach zstd jest znacznie szybszy, a rozmiar plików jest praktycznie taki sam jak w przypadku gzip.

ZIP – uniwersalny wszechstronny format

ZIP jest zdecydowanie najpopularniejszym formatem archiwizacji na świecie. Systemy Windows (od wersji ME / 2000), macOS i Linux mogą otwierać i tworzyć pliki ZIP bez dodatkowego oprogramowania. Ta uniwersalna obsługa sprawia, że ZIP jest najbardziej kompatybilną opcją wymiany plików: każdy odbiorca powinien być w stanie otworzyć plik.

Historia plików ZIP:

Powstanie formatu ZIP jest ściśle związane z sporami prawnymi: w latach 80. format ARC firmy System Enhancement Associates (SEA) był standardem w zakresie kompresji danych. Młody programista Phil Katz z Milwaukee opracował PKARC, szybszą i bardziej stabilną alternatywę. Jednak Katz został pozwany przez SEA za naruszenie praw autorskich i przegrał sprawę.

Phil Katz zareagował, opracowując zupełnie nowy format archiwizacji: ZIP. Na początku 1989 roku Katz opublikował ten format wraz z oprogramowaniem „PKZIP”. W przeciwieństwie do ARC opublikował jednak kompletną specyfikację formatu jako domenę publiczną. Dzięki temu każdy mógł opracować i opublikować oprogramowanie kompatybilne z ZIP.

Ta otwartość była i jest decydująca dla sukcesu formatu: podczas gdy SEA i format ARC straciły na znaczeniu, ZIP stał się standardem w ciągu kilku lat. Phil Katz doświadczył jednak triumfu ZIP tylko w ograniczonym zakresie: zmarł już w 2000 roku w wieku zaledwie 37 lat. Jego firma PKWARE istnieje jednak do dziś i nadal zajmuje się specyfikacją ZIP.

Cechy techniczne formatu ZIP:

ZIP domyślnie wykorzystuje algorytm DEFLATE do kompresji. DEFLATE stanowi dobry kompromis między szybkością a rozmiarem pliku. Nowsze wersje ZIP obsługują również silniejsze algorytmy, takie jak LZMA lub Zstandard, jednak wadą jest to, że starsze programy archiwizujące nie są w stanie rozpakować tych plików.

ZIP kompresuje każdy plik osobno. Ma to tę zaletę, że każdy plik można odczytać osobno, bez konieczności rozpakowywania całego archiwum. Wadą jest natomiast to, że podczas kompresji zachowywane są redundancje w podobnych plikach. W rezultacie archiwa mogą być większe. ZIP nie obsługuje więc kompresji progresywnej (zwanej również kompresją solidną).

RAR – klasyk w systemie Windows

RAR (Roshal Archive) jest prawdopodobnie drugim po ZIP najbardziej znanym formatem archiwów, przynajmniej w świecie Windows. Oferuje lepszą kompresję niż ZIP, ale jako format zastrzeżony nie może być otwierany bez dodatkowego oprogramowania.

Historia formatu RAR

RAR został opracowany w 1993 roku przez rosyjskiego programistę Eugene'a Roshala. Roshal miał wówczas zaledwie 21 lat, czyli był jeszcze młodszy niż Phil Katz podczas opracowywania PKZIP. Roshal najpierw opracował wersję dla systemu DOS, a w 1995 roku wypuścił WinRAR dla systemu Windows.

W przeciwieństwie do ZIP, RAR jest formatem zastrzeżonym. Oznacza to, że specyfikacja formatu nie jest publicznie dostępna. Chociaż istnieje wiele programów, które mogą rozpakowywać pliki RAR (7-ZIP, PeaZip itp.), tylko licencjonowane programy mogą tworzyć archiwa RAR.

Dlaczego format RAR stał się tak popularny?

RAR stał się popularny w latach 90. i 2000, zwłaszcza w środowisku użytkowników plików do pobrania. Format ten oferował dwie ważne zalety: lepszą kompresję niż ZIP (co było ważne, ponieważ przestrzeń dyskowa była ograniczona, a połączenia internetowe powolne) oraz możliwość podziału dużych archiwów na kilka części (archiwum wielotomowe). Ta ostatnia funkcja była przydatna do rozdzielania dużych plików na kilka dyskietek lub płyt CD lub omijania limitów przesyłania.

RAR dzisiaj

Wraz z szybszymi połączeniami internetowymi i lepszą natywną obsługą ZIP, format RAR stracił na znaczeniu. Do ogólnej wymiany plików ZIP jest obecnie lepszym wyborem. Niemniej jednak format RAR nadal ma swoich zwolenników i jest chętnie używany w branży gier, na przykład do modyfikacji.

7z – open source z maksymalną kompresją

7z jest standardowym formatem programu open source 7-Zip i oferuje jedną z najlepszych kompresji spośród popularnych formatów archiwów. Jednak lepsza kompresja oznacza również dłuższy czas kompresji.

Historia 7z

Również 7-Zip został zaprojektowany przez rosyjskiego programistę: w 1999 roku Igor Pavlov opublikował 7-Zip. Program i format plików są objęte licencją LGPL i są w pełni otwarte. Pavlov opracował również algorytm LZMA, który stanowi podstawę formatu 7z. Mimo że specyfikacje są otwarte, a kompresja bardzo dobra, format 7z nie zyskał jeszcze powszechnej popularności, ponieważ brakuje mu natywnej obsługi przez system operacyjny.

Kiedy warto używać 7z

7z doskonale nadaje się do tworzenia kopii zapasowych i archiwów, w których rozmiar pliku jest ważniejszy niż kompatybilność do wymiany. W przypadku długoterminowego przechowywania dużych ilości plików lepsza kompresja jest bardziej sensowna w dłuższej perspektywie, nawet jeśli początkowa kompresja trwa nieco dłużej.

tar – dinozaur wśród archiwów

tar (Tape Archive, zwany również tarball) to tradycyjny format archiwizacji w świecie Linux i Unix. Cechą szczególną jest to, że tar sam nie kompresuje plików. Po prostu łączy kilka plików i katalogów w jeden plik. Funkcję tę posiada również ZIP, jednak w tym przypadku jest to wyjątek, a w przypadku tar – standard.

Historia tar

Tar został opracowany w 1979 roku dla systemu Unix 7 w AT&T Bell Labs. Nazwa „Tape Archive” zdradza również pierwotne zastosowanie: tworzenie kopii zapasowych plików na taśmach magnetycznych. Format ten jest zatem jednym z najstarszych formatów archiwizacji, które są nadal aktywnie używane.

Filozofia Unixa: „Program powinien wykonywać jedno zadanie i robić to dobrze” znajduje odzwierciedlenie w tar: łączy pliki bez ich kompresowania. Do kompresji używany jest oddzielny program: gzip, bzip2, xz, a ostatnio także zstd. Połączone formaty noszą odpowiednio nazwy .tar.gz (lub .tgz), .tar.bz2, .tar.xz lub .tar.zst.

.tar.gz, .tar.xz, .tar.zst – różnice

.tar.gz wykorzystuje gzip do kompresji. gzip jest klasycznym standardem dla pakietów kodu źródłowego i jest szeroko stosowany od lat 90. Kompresja jest szybka, ale w zależności od ustawień nie jest szczególnie silna.

.tar.xz wykorzystuje algorytm LZMA2 (jak w 7z) i osiąga najlepszy współczynnik kompresji spośród wariantów tar. Jednak kompresja jest znacznie wolniejsza. Wiele dystrybucji Linuksa wykorzystuje .tar.xz do archiwizacji pakietów, ponieważ oszczędność przepustowości uzasadnia dłuższy czas kompresji.

.tar.zst wykorzystuje Zstandard i stanowi doskonały kompromis: kompresja jest prawie tak dobra jak w przypadku xz, ale znacznie szybsza. Dlatego coraz więcej dystrybucji Linuksa przechodzi z xz na zstd. Arch Linux używa Zstandard do swoich pakietów od 2020 r., a Fedora od 2019 r.

Zstandard: nowicjusz z potencjałem

Zstandard (zstd) to stosunkowo młody algorytm kompresji. Opracowany dopiero w 2015/2016 roku przez Yanna Colleta z Facebooka (obecnie Meta), szybko zyskuje na popularności. Cechą szczególną ZStandard jest to, że Zstd rozwiązuje problem, z którym borykają się inne algorytmy, czyli konflikt między szybkością a stopniem kompresji. Tradycyjnie obowiązywała zasada: kto chce uzyskać wysoką stopień kompresji, musi długo czekać (jak w przypadku xz), a kto potrzebuje szybkości, ma większe pliki (np. gzip). Zstandard może przełamać ten schemat: przy stopniu kompresji porównywalnym do xz, prędkość odpowiada mniej więcej gzip. W ten sposób zstandard łączy zalety obu formatów w jednym.

Rozpowszechnienie

Wdrażanie Zstandard postępuje szybko:

Dystrybucje Linuksa: Arch Linux przeszedł z xz na zstd w 2020 r., Fedora już w 2019 r.
Windows 11: Od października 2023 r. Windows 11 może rozpakowywać pliki .tar.zst bez dodatkowego oprogramowania.
Przeglądarki: Chrome (od wersji 123 z marca 2024 r.) i Firefox (od wersji 126 z połowy 2024 r.) obsługują zstd dla stron internetowych.

Dla użytkowników końcowych zstd nie jest jeszcze tak istotny jak .rar lub .zip, ale w środowisku serwerowym i programistycznym standard ten jest już ugruntowany.

Który format do czego?

Do wymiany plików: ZIP. Każdy może go otworzyć, nie są potrzebne żadne wyjaśnienia.
Do tworzenia kopii zapasowych i archiwizacji: 7z lub .tar.zst dla maksymalnej kompresji
Do kodu źródłowego i pakietów Linux: tar.gz (klasyczny), tar.xz (mały) lub tar.zst (nowoczesny).
Do odbierania plików RAR: rozpakuj za pomocą 7-Zip lub innego kompatybilnego programu – lub od razu przekonwertuj tutaj do bardziej poręcznego formatu.

Źródła i linki

• RFC 8478 – Zstandard Compression (standard IETF)
• APPNOTE.TXT – oficjalna specyfikacja formatu ZIP (PKWARE)
• Format 7z – oficjalna dokumentacja (7-Zip)
• GNU tar – oficjalna strona projektu
• Zstandard – oficjalna strona projektu (Meta)
• Where Was the Zip File Invented? – Milwaukee Magazine, 2023 (bardzo interesujący artykuł o historii Phila Katza i PKWARE)